Nagietek na rany padokowe, wrzody koni i kaprysy klaczy

2018-11-29
Nagietek na rany padokowe, wrzody koni i kaprysy klaczy

Nagietek lekarski (Calendula officinalis) to zioło cenne i skuteczne w działaniu, bogate w składniki czynne a przy tym nietoksyczne. Nazwa łacińska pochodzi od kalendae, czyli pierwszy dzień miesiąca. Nagietek jest miododajny - zapylają go pszczoły i trzmiele - a do tego przepowiada pogodę: jeśli przed 9 rano płatki są w pełni rozchylone, nie będzie deszczu tego dnia.

Należy do rodziny złożonych (astrowatych). U nas jest uprawiany, a dziko rośnie w basenie Morza Śródziemnego. To niska, jednoroczna roślina o podłużnych liściach. Cała jasnozielona i miękko, delikatnie owłosiona. Roztarty przyjemnie pachnie, w smaku jest gorzkawy. Od maja do jesieni cieszy oczy pomarańczowymi kwiatami. Owoc, sierpowato wygięta niełupka, przypomina małą, zieloną larwę.

Podobno już w Egipcie był nagietek ziołem odmładzającym. Jego właściwości lecznicze opisywali starożytni - Teofrast, Dioskurides i Pliniusz. Uprawiano go w średniowiecznych klasztornych ogrodach. Słynny botanik, Szymon Syreniusz polecał go w chorobie żółci i ciężkim oddychaniu. Podczas wojen XIX i XX wieku leczono nim rany żołnierzy. Jego liście można jeść jako warzywo: zawierają witaminy A i C, magnez, sporo manganu. Płatki to składnik sałatek, przyprawa do zup i ciast i źródło żółtego barwnika spożywczego (np. do serów).

Surowiec zielarski nagietka to koszyczki kwiatowe (nie tylko płatki: cały kwiat jest leczniczy) i kwitnące ziele z liśćmi. Surowiec lekarski dają odmiany kwitnące intensywnie pomarańczowo (żółte nie maja wartości), np: ‘Dorado’, ‘Promyk’, ‘Radio’, ‘Orange King’, ‘Persimmon Beauty’. Takie kwiaty mają dużo luteiny, a więc właściwości przeciwzapalne i wspomagające odbudowę tkanek.



SKŁADNIKI CZYNNE NAGIETKA

Główne grupy związków czynnych to terpeny (triterpeny, saponiny, alkohole triterpenowe), flawonoidy i karotenoidy. Inne składniki to: gorycze, śluzy (2-5%), fitosterole (stigmasterol, beta-sitosterol; antyoksydacyjne), kwasy organiczne (m.in salicylowy- przeciwbakteryny), polisacharydy, żywice (3,44%), garbniki (7–10%), śluzy, olejek eteryczny.

Flawonoidy: głównie izoramnetyna i kwercetyna. Działają przeciwzapalnie, moczopędnie, żółciopędnie, ochronnie na wątrobę, antyoksydacyjnie; chronią też przed oksydacją naturalne antyoksydanty organizmu - witaminy C i D, glutation.

Karotenoidy: nadają barwę kwiatom. Należą tu rubiksantyna, likopen, betakaroten, ksantofil. Mają działanie przeciwutleniające, korzystnie wpływają na nabłonki, przyspieszają regenerację skóry, gojenie owrzodzeń i stanów zapalnych. Karotenoidy to też prekursory witaminy A, ważnej dla oczu.

Saponiny triterpenowe: kalendulozydy. Pochodne kwasu oleanowego, działają przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Kwiat nagietka zawiera ich 3 do 10%.

Polisacharydy: ramno- i arabinogalaktany, stymulują fagocytozę i mają wpływ antyrakowy.

Sole mineralne: dużo miedzi -7,4 mg/kg, magnezu, tlenku wapnia - 8,7 g/kg, potasu - 20,2 g/kg, sodu - 0,31 g/kg, pięciotlenku fosforu - 6,6 g/kg, żelaza - 133 mg/kg, manganu - 48 mg/kg, cynku - 23 mg/kg, molibdenu - 0,43 mg/kg,

Alkohole trójterpenowe (m.in. arnidol, fardiol, kalenduladiol): działają przeciwzapalnie, bakteriobójczo i grzybobójczo. Kwiaty nagietka (a także krokosza barwierskiego, kosmosów, słonecznika i rumianku bezpromieniowego) zawierają helianol jako główny alkohol triterpenowy.

Gorycz kalendyna. Gorycze pobudzają i ułatwiają trawienie.

Olejek eteryczny nagietka jest używany w artomaterapii, działa antyseptycznie. Nagietek należy do roślin olejkowych, zawiera około 0,2% olejku, najwięcej - odmiana ‘Persimmom Beauty'.


DZIAŁANIE NAGIETKA LEKARSKIEGO:

przeciwzapalne, antyseptyczne, pobudzające gojenie ran i regenerację tkanek

przeciwdrobnoustrojowe: przeciwwirusowe, antybakteryjne (na paciorkowce, gronkowce – Staphylococcus aureus i Streptococcus faecalis), pierwotniakobójcze, hamuje też rozwój grzybów

ściągające, słabo przeciwkrwotocznie, przeciwwysiękowo

moczopędne, odtruwające, czyszczące krew

Rozkurczowo, żółciopędnie, pobudza wydzielanie soków trawiennych, przeciwwrzodowo

reguluje cykl rujowy; działa przeciwskurczowo, uspokajająco, pomaga przy bolesnej rui

przeciwnowotworowo



KIEDY NAGIETEK POMAGA KONIOM – STOSOWANIE WEWNĘTRZNE:

choroby zakaźne: przy kaszlu, katarze, infekcjach wirusowych układu oddechowego. Korzystny dla odporności w sezonie schorzeń grypowych i kaszlu. Stymuluje odporność.

choroby alergiczne: przy RAO, nadwrażliwości na pyłki, zapaleniu spojówek, pokrzywce. Inne pomocne zioła w tych stanach to rumianek, krwawnik, przytulia, pokrzywa, ziele wiesiołka.

problemy rujowe klaczy: zapalenia narządów płciowych, w tym zapalenie i bóle jajników. Pomaga w regulacji rui. Warto do Baru Ziołowego włączyć też wiązówkę, korę wierzby, niepokalanek.

nerwowość: stres, lęk, nerwowe zachowanie, zaburzenia pracy serca

reumatyzm, obrzęki, wysięki okołostawowe, problemy układu moczowego w tym kamica. Oprócz nagietka, pomóc mogą też: kora jesionu, liść brzozy, ziele nawłoci, ziele skrzypu, kora wierzby.

problemy trawienne: wspomaga trawienie, dobrze wpływa na błonę śluzową żołądka. Działa rozkurczowo, ochronnie i przeciwwrzodowo. Reguluje przemianę materii, przyśpiesza trawienie i wchłanianie. Pobudza i poprawia czynności wątroby i zwiększa ilość żółci. Zapobiega rakowaceniu wrzodów żołądka i jelit.

oczyszczająco i odtruwająco: zwłaszcza razem z przytulią, stanowi wsparcie układu limfatycznego

osłabienie pochorobowe: oprócz nagietka, warto użyć owoc róży, pokrzywę, aronię

nowotwory: glikozydy fenolowe i triterpenowe kwiatów nagietka, hamują rozwój komórek nowotworowych. Działają cytotoksycznie na komórki czerniaka, białaczki, raka okrężnicy.


NAGIETEK DLA KONI – ZASTOSOWANIE ZEWNĘTRZNE:

W chorobach skóry i gojeniu ran i stłuczeń: stosowany jako okład, płukanka, przemywanie, olej, maść (np z dodatkiem 5% oleju / nalewki z nagietka). Przyspiesza gojenie, pobudza ziarninowanie i regenerację naskórka, pobudza syntezę kolagenu, odkaża. Działa ściągająco, przeciwzapalnie, przeciwropnie. Używany w leczeniu ran (w tym trudno gojących się), oparzeń, odparzeń, zapalenia i zakażeń skóry, otarć, ropni, wysypki. Nalewka na kwiatach i liściach wydobywa z surowca dodatkowo żywice i opisywana jest jako 'klej na rany', pomaga w ich gojeniu i zamykaniu, działa antyseptycznie i przeciwbakteryjnie. Nagietek poprawia też stan sierści (gdy jest matowa, słaba, występuje łupież, świąd).

Po ukąszeniach owadów: świeży sok z kwiatów i liści można wcierać w miejsca ukąszeń meszek czy użadleń pszczoły. Inny przepis to zmieszane po równo nalewki na nagietku, arnice i mięcie.

W zapaleniu spojówek, łzawieniu oczu: napar z kwiatów nagietka (ewentualnie z dodatkiem melisy i świetlika) to środek przeciwzapalny do okładów i przemywania podrażnionych oczu.

Na opuchlizny po uderzeniu, obrzęki stawów, opuchnięcie nóg: okłady nagietkowe. Płótno lub gazę nasączamy naparem lub rozcieńczonym octem nagietkowym (można dodać nalewki z arniki); nakładamy na chore miejsce, zabezpieczamy folią i bandażem. Trzymać 2 godziny, 3 razy dziennie.

Przy gniciu strzałki i grudzie: na strzałki olej nagietkowy z olejkiem drzewa herbacianego. Olej nagietkowy ma właściwości przeciwgrzybiczne, można go dodać do maści na grudę.



Literatura:

1) "Trirerpene alcohols from the flowers of compositae and their anti-inflammatory effects." T. Akihisa et. al. Phytochemistry, 1996 Dec;43(6):1255-60

2) " Kosmetyczne i lecznicze zastosowanie roślin ozdobnych" Med Rodz 2018; 21(1A): A. Radosz, S. Klasik-Ciszewska, K. Duda-Grychtoł

3) "Właściwości lecznicze i walory dekoracyjne nagietka lekarskiego (Calendula officinalis L.)" Dec 2016, K. Dzida, N. Skubij, K. Tymoszuk, P. Poleszak ANNALES UMCS VOL. XXVI (3) SECTIO EEE HORTICULTURA

4) "Nagietek – Calendula", H. Różański, 2009

5) "Antibacterial potential of pot marigold" S. Bisra, A. Bohra, Journal of Microbiology and Antimicrobials Vol. 3(3), pp. 51-54, March 2011

 

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel